Nijldelta

Ten noorden van Caïro splitst de Nijl zich in twee armen, die van Rosetta in het westen en die van Damietta in het oosten, en opent hij een grote driehoek van bevloeid land tot aan de Middellandse Zee. Dat is de delta, het Beneden-Egypte van de ouden. Het Egyptische toeristenbureau presenteert hem aan de hand van zijn bewoners en zijn akkers: u ziet er het Egypte van elke dag, dorpen van ongebakken baksteen, waterbuffels langs de kanalen en vogels. Reizigers komen er weinig, en dat is juist de aantrekkingskracht.

De delta bezoekt u vooral met dagtochten, vanuit Alexandrië of vanuit Caïro. Drie uitstapjes steken eruit: Rosetta en zijn Ottomaanse huizen, in het westen; Tanis en Bubastis, de grote steden van de farao's van het noorden, in het oosten; het Burullusmeer en zijn vissers, aan de kust. Ze passen bij reizigers die Caïro en Luxor al kennen, en bij liefhebbers van geschiedenis.

Rosetta, de stad van de steen

Rosetta, Rashid in het Arabisch, is een haven aan de westelijke arm van de Nijl, op ongeveer 65 km ten oosten van Alexandrië. Na de Ottomaanse verovering van 1517 bloeide het op ten koste van Alexandrië en bleef het een groot handelscentrum tot de opening van het Mahmudiya-kanaal in 1820, dat Alexandrië zijn rol teruggaf. Van die rijkdom resteren koopmanshuizen uit de 18e en 19e eeuw, moskeeën en de oude soek.

• Het Amasyali-huis is het grootste Ottomaanse huis dat in Rosetta nog overeind staat: drie verdiepingen met kamers rond een trap, en in hetzelfde complex het Hasiba Ghazal-huis en een graanschuur. Het Amerikaanse onderzoekscentrum in Egypte (ARCE, een Amerikaanse organisatie voor archeologie en behoud) heeft er werken uitgevoerd om het dak en de tweede verdieping te behouden.
• De Zaghloul-moskee, gebouwd in 1587, is de oudste en de grootste van de stad: 90 m bij 48 m, met 99 marmeren zuilen. In 1807 gaf de oproep vanaf haar minaret het sein voor de aanval die de Britse expeditie van generaal Fraser terugsloeg.
• Het Nationaal Museum van Rashid is gevestigd in het huis van Arab Killi, gouverneur van de stad in de Ottomaanse tijd. Het militaire museum, geopend in 1959 en heringericht in 1986, vertelt over het verzet van Rosetta tegen de Fransen en daarna tegen de Britten en toont een kopie van de Steen van Rosetta. Het was de afgelopen jaren wegens werkzaamheden gesloten: Sabaro controleert vóór elk bezoek of het open is.
• Het fort van Qaitbay, ten noorden van de stad, werd in 1479 vernieuwd door de Mamelukse sultan Qaitbay. De soldaten van Bonaparte, die het Fort Julien noemden, vonden er in 1799 de steen toen ze het versterkten.

De Steen van Rosetta zelf ging met de Franse capitulatie van 1801 naar de Britten; hij ligt in het British Museum in Londen. Dankzij hem ontcijferde Jean-François Champollion in 1822 de hiërogliefen.

Tanis, de farao's van het noorden

Tanis, tegenwoordig San el-Hagar, ligt in het gouvernement Sharqia, in het noordoosten van de delta, op ongeveer twee uur rijden van Caïro. Rond 1069 v.Chr., aan het einde van het Nieuwe Rijk, valt Egypte uiteen: de koningen van de 21e en 22e dynastie regeren vanuit deze nieuwe hoofdstad over Beneden-Egypte, terwijl de hogepriesters van Amon Thebe, het huidige Luxor, in handen hebben. Ze bouwen er een "Thebe van het noorden": een grote tempel van Amon, een tempel van Mut en een tempel van Chonsoe, zoals in Karnak.

De tempels, vooral van kalksteen, werden al in de late oudheid verwoest, en de steen werd verbrand om er kalk van te maken. Wat van graniet en kwartsiet was, is bewaard gebleven, en het is spectaculair: omgevallen obelisken, kolossen van Ramses II, palmvormige zuilen, gegraveerde blokken verspreid over een stad van meer dan 200 hectare. Veel ervan dragen inscripties die ouder zijn dan de stad zelf, want de koningen van Tanis haalden hun stenen uit Pi-Ramses, de oude residentie van de Ramessiden, op een twintigtal kilometer afstand. De Arabische naam van de plaats, San el-Hagar, betekent "Tanis van de stenen".

De koninklijke necropolis is het hoogtepunt van het bezoek. Pierre Montet, een Franse archeoloog, ontdekte die tussen 1939 en 1946 binnen de omheining van de tempel van Amon. Het graf van Psusennes I leverde de onaangetaste graven van de koning en van zijn opvolger Amenemope op: het zijn de enige Egyptische koningsgraven die na dat van Toetanchamon onaangetast werden teruggevonden. De belangrijkste graven zijn die van Psusennes I, van Osorkon II, wiens enorme sarcofaag te zien is in zijn granieten grafkamer, en van Sjosjenq III, met een grafkamer versierd met fragmenten uit het Boek van het Hiernamaals; andere stenen sarcofagen staan opgesteld bij de ingang van de site. De schatten, gouden maskers, juwelen en zilveren vaatwerk, bevinden zich in het Egyptisch Museum op het Tahrirplein in Caïro: wie dat museum vóór Tanis bezoekt, krijgt de volle betekenis van het bezoek. De Franse Opgravingsmissie van Tanis werkt sinds 1965 op de site.

Bubastis, de stad van de kattengodin

Bubastis, Tell Basta, ligt aan de rand van Zagazig, in hetzelfde gouvernement Sharqia als Tanis. Het was de stad van Bastet, de godin met de kop van een kat, en de residentie van de koningen van de 22e dynastie. De Griekse geschiedschrijver Herodotus beschreef in de 5e eeuw v.Chr. haar feest als het vrolijkste van de Egyptische kalender, en haar tempel omgeven door kanalen en met bomen omzoomde lanen. Vandaag ziet u er de ruïnes van de tempel van Bastet; de necropolen van Bubastis waren in Egypte de belangrijkste begraafplaats van gemummificeerde katten. Een Duits-Egyptische missie doet er sinds 2008 opgravingen.

Tanis en Bubastis combineert u in één dag van ongeveer 8 uur vanuit Caïro, met een chauffeur en een gids.

Tanta en de moulid van Sayyid al-Badawi

Tanta, hoofdstad van het gouvernement Gharbia, ligt 94 km ten noorden van Caïro, aan de spoorlijn Caïro-Alexandrië. Het station, geopend in 1856, is het grootste van de delta. De stad is bekend om de Sayyid Ahmad al-Badawi-moskee, genoemd naar een soefimeester (het soefisme is de mystieke weg van de islam) uit de 13e eeuw. Het huidige gebouw dateert uit de 18e eeuw en de laatste renovatie werd in 2024 afgerond.

Elk jaar in oktober duurt de moulid van Sayyid al-Badawi, het feest van de heilige, een week en trekt volgens schattingen één tot drie miljoen pelgrims. De straten vullen zich met verkopers van suikerriet, rijstpudding en koshari, het populaire gerecht van linzen, rijst en pasta. De rest van het jaar is Tanta bekend om zijn geroosterde kikkererwten en zijn zoetigheden van pinda, kokos, sesam en kikkererwt, die voor de ogen van de voorbijgangers worden gemaakt. De moulid is een zeer druk volksfeest, om overdag met een gids te bezoeken.

Het Burullusmeer

Ten oosten van Rosetta is het Burullusmeer een lagune die in het noorden grenst aan de Middellandse Zee, in het gouvernement Kafr el-Sheikh. Het Egyptische toeristenbureau beschrijft het als het tweede natuurlijke meer van het land. Sinds 1988 is het erkend als wetland van internationaal belang onder de Ramsarconventie (het internationale verdrag ter bescherming van wetlands), op een oppervlakte van 46.200 hectare. Het Egyptische Agentschap voor Milieuzaken telt er 112 vogelsoorten. Het toeristenbureau raadt een boottocht naar zijn eilanden aan, meer dan twintig, en een stop in het oude vissersdorp el-Maqsaba, aan de oever.

Wanneer naar de delta

Van oktober tot april. In de winter blijven de gemiddelde maxima rond 18 tot 21 °C in Alexandrië, het dichtstbijzijnde meetstation, en de openluchtbezoeken aan Tanis en Bubastis verlopen zonder hitte. In de zomer is het meer dan 30 °C aan de kust en meer in het binnenland: vertrek vroeg. In oktober komt daar de moulid van Tanta bij.

Naar de delta reizen en waar te overnachten

Egypte is een paar vlieguren van de grote Europese steden, rechtstreeks of met een overstap. De delta heeft geen hotel uit de selectie van Sabaro: u overnacht in Alexandrië voor Rosetta en het Burullusmeer, in Caïro voor Tanis, Bubastis en Tanta.

• Rosetta: ongeveer 1 uur rijden vanuit Alexandrië; het bezoek neemt een halve dag in beslag, ongeveer 5 uur heen en terug.
• Tanis en Bubastis: ongeveer 2 uur rijden vanuit Caïro naar Tanis; een hele dag.
• Tanta: met de trein Caïro-Alexandrië of over de weg; het past in een reis tussen de twee steden, net als Wadi Natrun en zijn Koptische kloosters.

De gids zich verplaatsen in Egypte beschrijft de treinen en de wegen.

Veiligheid

De delta ligt buiten de gebieden die de ministeries van Buitenlandse Zaken afraden. De algemene regels van het land gelden er: voorzichtigheid op drukbezochte sites en feesten, en 's nachts niet over de weg buiten de steden. De ministeries geven niet allemaal hetzelfde advies. Dat van uw land:

De gids veiligheid in Egypte bundelt de voorzorgsmaatregelen ter plaatse. Voor meer ideeën voor bezoeken, zie ook het thema musea en cultuur.