Wadi Natrun

Scetis, wieg van het monnikendom

Wadi Natrun is de Scetis van de christelijke teksten. Rond 330 trok Macarius de Egyptenaar, die enkele jaren bij de heilige Antonius in de Arabische Woestijn had doorgebracht, zich hier terug voor een leven van gebed. Toen hij in 390 stierf, liet hij leerlingen na die als kluizenaars leefden, bijna in afzondering; anderen volgden, en zo'n vijftig kloosters werden gesticht. Deze “woestijnvaders” hebben zwaar gewogen op het ontstaan van het christelijke monnikendom. Vier kloosters bestaan nog, nog altijd bewoond door Koptische monniken, van de christelijke kerk van Egypte.

De vallei dankt haar naam aan natron, het natriumzout dat de oude Egyptenaren uit de zoutmeren haalden voor de mummificatie. Een twaalftal meren ligt nog altijd verspreid in de laagte.

De kloosters hebben eeuwen van overvallen doorstaan. In 444 vermoordden woestijnrovers de monniken van Sint-Macarius; de Kerk van de Negenenveertig Martelaren bewaart hun gedachtenis. Vandaar de vluchttorens met meerdere verdiepingen, waarheen de monniken zich terugtrokken met putten, voorraden en kapellen.

Samen met de kloosters van Sint-Antonius en Sint-Paulus bij de Rode Zee staat Wadi Natrun sinds 2003 op de voorlopige lijst van UNESCO (UNESCO: de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur; de voorlopige lijst bevat de plaatsen die een staat van plan is voor te dragen als werelderfgoed).

Vier kloosters

• Sint-Macarius (Deir Abu Maqar), het grootste en belangrijkste, gesticht in de 4e eeuw. Het diende als toevluchtsoord voor de Koptische patriarchen van Alexandrië; de kerk werd in 866 herbouwd. Hier worden de relikwieën van Sint-Macarius, Johannes de Doper en de profeet Elisa vereerd. Hier wordt de heilige chrisma voor de hele Koptische kerk bereid.
• Sint-Bishoy (Deir Anba Bishoy), gesticht door een leerling van Macarius: vijf kerken binnen een ommuring, een toren met een ophaalbrug en de Put der Martelaren. De Koptische paus Shenouda III ligt hier begraven; het is het meest bezochte van de kloosters.
• De Syriërs (Deir al-Suryan), gesticht in de 6e eeuw en tot de 16e eeuw bewoond door Syrische monniken. De Maagdkerk, van rond 980, bewaart een schilderij van de Hemelvaart en een ivoren iconostase uit de 10e eeuw; de bibliotheek bezit honderden oude manuscripten.
• De Romeinen (Deir al-Baramus), met een toren van drie verdiepingen met overblijfselen uit de 7e eeuw en een Sint-Michaëlskerk met fresco's uit de 12e eeuw.

Het bezoek organiseren

Sint-Macarius ligt op 94 km van Caïro; de drie andere kloosters liggen op zo'n tien kilometer ervandaan. U bereikt ze via de woestijnsnelweg tussen Caïro en Alexandrië. Het bezoek past in een halve dag, twee of drie kloosters naar keuze, en ligt vanzelf op de weg naar Alexandrië.

De kloosters zijn levende gemeenschappen. De toegang is gratis en u laat een gift achter. Vaak leidt een monnik bezoekers rond: dat is de beste manier om de plaats te begrijpen. Sommige delen blijven voor bezoekers gesloten, en de regels voor fotograferen verschillen van klooster tot klooster. Bescheiden kleding wordt verwacht: armen en benen bedekt, en een hoofddoek voor vrouwen in de kerken.

De terroristische dreiging heeft zich in het bijzonder gericht op religieuze plaatsen en toeristische locaties; het advies van uw ministerie staat in de tabel “Reisadvies” op deze pagina. Sabaro raadt aan met chauffeur en gids te bezoeken, overdag.