Wadi an-Natrun

Sketis, kolebka monastycyzmu

Wadi an-Natrun to Sketis z tekstów chrześcijańskich. Około 330 roku Makary Egipski, który spędził kilka lat przy świętym Antonim na Pustyni Arabskiej, osiadł tu, by poświęcić się modlitwie. Gdy zmarł w 390 roku, pozostawił uczniów żyjących jako pustelnicy, niemal w odosobnieniu; przybyli kolejni i założono około pięćdziesięciu klasztorów. Ci „Ojcowie pustyni” wywarli duży wpływ na narodziny chrześcijańskiego monastycyzmu. Przetrwały cztery klasztory, wciąż zamieszkane przez mnichów koptyjskich, czyli chrześcijańskiego Kościoła Egiptu.

Dolina zawdzięcza nazwę natronowi, soli sodowej, którą starożytni Egipcjanie pozyskiwali z tutejszych słonych jezior do mumifikacji. W depresji wciąż leży około dwunastu jezior.

Klasztory przetrwały wieki napadów. W 444 roku rabusie z pustyni wymordowali mnichów klasztoru św. Makarego; pamięć o nich przechowuje kościół Czterdziestu Dziewięciu Męczenników. Stąd wielopiętrowe wieże obronne, w których mnisi chronili się wraz ze studniami, zapasami i kaplicami.

Razem z klasztorami św. Antoniego i św. Pawła w pobliżu Morza Czerwonego Wadi an-Natrun figuruje od 2003 roku na liście informacyjnej UNESCO (UNESCO: Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury; lista informacyjna obejmuje miejsca, które państwo zamierza zgłosić do wpisu na listę światowego dziedzictwa).

Cztery klasztory

• Św. Makarego (Deir Abu Maqar), największy i najważniejszy, założony w IV wieku. Służył jako schronienie koptyjskim patriarchom Aleksandrii; jego kościół odbudowano w 866 roku. Czci się tu relikwie św. Makarego, św. Jana Chrzciciela i proroka Elizeusza. To tutaj przygotowuje się święte krzyżmo dla całego Kościoła koptyjskiego.
• Św. Biszoja (Deir Anba Bishoy), założony przez ucznia Makarego: pięć kościołów w obrębie murów, wieża z mostem zwodzonym i Studnia Męczenników. Spoczywa tu koptyjski papież Szenuda III; to najczęściej odwiedzany klasztor.
• Syryjczyków (Deir al-Suryan), założony w VI wieku i zamieszkany przez mnichów syryjskich do XVI wieku. Jego kościół Najświętszej Maryi Panny, z około 980 roku, zachował malowidło Wniebowstąpienia i ikonostas z kości słoniowej z X wieku; biblioteka przechowuje setki dawnych rękopisów.
• Rzymian (Deir al-Baramus), z trzypiętrową wieżą kryjącą pozostałości z VII wieku i kościołem św. Michała z freskami z XII wieku.

Organizacja zwiedzania

Klasztor św. Makarego leży 94 km od Kairu; pozostałe trzy klasztory znajdują się około dziesięciu kilometrów od niego. Dojazd prowadzi pustynną autostradą między Kairem a Aleksandrią. Zwiedzanie mieści się w pół dnia, dwa lub trzy wybrane klasztory, i naturalnie wpisuje się w drogę do Aleksandrii.

Klasztory to żywe wspólnoty. Wstęp jest bezpłatny, a zostawia się datek. Często oprowadza mnich: to najlepszy sposób, by zrozumieć to miejsce. Niektóre części pozostają zamknięte dla zwiedzających, a zasady fotografowania różnią się w poszczególnych klasztorach. Obowiązuje skromny strój: zakryte ręce i nogi, a w kościołach chusta dla kobiet.

Zagrożenie terrorystyczne dotyczyło w szczególności miejsc religijnych i turystycznych; zalecenie Państwa ministerstwa podaje tabela „Porady dla podróżnych” na tej stronie. Sabaro zaleca zwiedzanie z kierowcą i przewodnikiem, za dnia.