Luksor

Jedno miasto, dwa brzegi

Luksor leży na miejscu starożytnych Teb. Większość zachowanych zabytków pochodzi z Nowego Państwa, z lat około 1550–1069 p.n.e.; zespół „Starożytne Teby z nekropolią” jest wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO (Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury) od 1979 roku.

Nil dzieli miasto na dwie części. Wschodni brzeg, po stronie wschodzącego słońca, to nowoczesne miasto, hotele i dwie wielkie świątynie. Świątynię w Karnaku, poświęconą Amonowi, i świątynię w Luksorze, około 3 km dalej na południe, łączyła droga procesyjna obsadzona sfinksami. Ta Aleja Sfinksów o długości około 2 700 metrów była odkopywana od 1949 roku, odrestaurowana od 2017 roku i udostępniona zwiedzającym 25 listopada 2021 roku. Można nią przejść pieszo od jednej świątyni do drugiej.

Zachodni brzeg, po stronie zachodzącego słońca, to brzeg nekropolii: Dolina Królów, Dolina Królowych, świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari, świątynia Ramzesa III w Medinet Habu, Ramesseum Ramzesa II, Kolosy Memnona Amenhotepa III oraz Deir el-Medina, wioska i grobowce robotników. Sama Dolina Królów liczy ponad sześćdziesiąt grobowców.

Przeprawa z brzegu na brzeg

Najbardziej lokalnym sposobem jest niebieski prom publiczny, za 20 funtów egipskich (EGP) dla cudzoziemców; odpływa, gdy się zapełni (cena z października 2025 roku). Łodzie motorowe przewożą na drugi brzeg za 80–100 EGP za jedną lub dwie osoby, do negocjacji, a przeprawę oferują też feluki, tradycyjne nilowe żaglowce. Na dzień zwiedzania zachodniego brzegu Sabaro poleca samochód z kierowcą lub przewodnika: zabytki są rozproszone u stóp góry, a upał szybko rośnie.

Gdzie się zatrzymać: wybór brzegu

Wschodni brzeg jest najwygodniejszy: najbliżej stąd do Karnaku, świątyni w Luksorze, muzeum i miasta. Hilton Luxor leży na północ od miasta, 2,4 km od Karnaku; Jolie Ville zajmuje wyspę na Nilu, na uboczu, z transferem łodzią do centrum. Zachodni brzeg jest spokojniejszy i położony najbliżej nekropolii: nocuje się tu w kameralnych domach, takich jak Al Moudira, a do Doliny Królów dociera się szybko, tuż po otwarciu. Winter Palace, historyczny hotel na wschodnim brzegu, jest zamknięty z powodu remontu; ponowne otwarcie pod marką Mandarin Oriental zapowiedziano na 2027 rok.

Rytm dnia

W Luksorze dzień podporządkowany jest słońcu. Zabytki otwiera się wcześnie, a Sabaro radzi to wykorzystać. Godziny podano według czasu lokalnego: przez większą część roku 1 godz. więcej niż w Warszawie.

• O świcie startują balony: lot trwa co najmniej 45 minut, jeśli pozwala na to wiatr.
• Od 6:00 otwarte są Dolina Królów (do 17:00) i Karnak (do 17:00). Sabaro radzi zacząć od Doliny Królów, przed upałem; świątynia Hatszepsut i Medinet Habu następują w ciągu przedpołudnia.
• W środku dnia powrót do hotelu, na basen lub do muzeum w Luksorze.
• Późnym popołudniem feluka na Nilu.
• Wieczorem świątynię w Luksorze, otwartą do 20:00, zwiedza się o zmierzchu, gdy zapalają się światła.

Według Sabaro na Karnak trzeba przeznaczyć pół dnia. Jego sala hypostylowa ma 134 kolumny, z których dwanaście środkowych mierzy około 21 metrów. Bilet do Karnaku, za 600 EGP dla dorosłego cudzoziemca, nie obejmuje świątyni Mut, sprzedawanej osobno za 200 EGP.

Trzy dni i Luxor Pass

Sabaro poleca trzy pełne dni:

• Zachodni brzeg: Dolina Królów, świątynia Hatszepsut, Medinet Habu lub Ramesseum, a po drodze Kolosy Memnona. Grobowiec Amenhotepa III (KV22) ponownie otwarto w październiku 2025 roku po ponad dwudziestu latach renowacji.
• Wschodni brzeg: rano Karnak, wczesnym popołudniem muzeum w Luksorze, Aleja Sfinksów, a potem świątynia w Luksorze o zmierzchu.
• Dzień trzeci: balon o świcie, a potem mniej uczęszczane miejsca, Dolina Królowych i Deir el-Medina.

Bilet ogólny do Doliny Królów uprawnia do wejścia do kilku grobowców; za grobowce Tutanchamona, Setiego I oraz Ramzesa V i VI pobierana jest dopłata. Luxor Pass, ważny pięć dni, obejmuje zabytki obu brzegów; kupuje się go w kasie w Karnaku lub w Dolinie Królów, z kopią paszportu i zdjęciem paszportowym. Ceny, dopłaty i warunki szczegółowo opisuje przewodnik Sabaro po biletach do egipskich zabytków. Przy wejściu do Doliny kasa podaje grobowce otwarte danego dnia.

Pory roku w szczegółach

Normy Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) z lat 1991–2020 dla stacji w Luksorze wyznaczają trzy okresy:

• Od listopada do lutego dni są łagodne, z temperaturą maksymalną około 23–29 °C, a poranki chłodne: w styczniu średnia temperatura minimalna wynosi 7,1 °C. Kurtka przyda się na lot balonem i na wyjazdy o 6:00. To szczyt sezonu, który trwa do początku marca.
• Marzec, kwiecień i październik pozostają dogodne (średnia temperatura maksymalna 29,7 °C, 35,0 °C i 35,5 °C), pod warunkiem że zwiedza się wcześnie.
• Od maja do września średnia temperatura maksymalna przekracza 39 °C, a w lipcu sięga 41,4 °C. Zwiedzanie ogranicza się do wczesnego poranka.

Deszczu prawie nie ma: średnio 8 mm rocznie.

W kalendarzu na 2027 rok jest kilka ważnych dat:

• 8 stycznia: Maraton Egipski na zachodnim brzegu, ze startem przed świątynią Hatszepsut.
• Około 15–23 stycznia: mulid (święto ku czci świętego) Abu al-Haggaga, patrona Luksoru, wokół jego meczetu zbudowanego w obrębie świątyni w Luksorze; daty zależą od kalendarza księżycowego.
• Około 8 lutego: początek ramadanu, według obliczeń astronomicznych.
• Od 28 marca do 3 kwietnia: 16. Festiwal Filmu Afrykańskiego w Luksorze.
• 2 sierpnia: całkowite zaćmienie Słońca. Luksor leży niemal na linii centralnej; faza całkowita trwa tu około 6 minut 20 sekund, około 13:05 czasu lokalnego. To jednak także pełnia lata: średnia temperatura maksymalna wynosi około 41 °C.

Pułapki, których należy unikać

• Naganiacze. Luksor ma opinię egipskiego miasta, w którym presja handlowa jest najsilniejsza, z natarczywymi sprzedawcami. Spokojne „la szukran” („nie, dziękuję” po arabsku) zwykle wystarcza; przewodnik lub kierowca zarezerwowany z wyprzedzeniem pozwala uniknąć większości targowania się.
• Dorożki. Jest ich wiele na wschodnim brzegu; niektóre konie są w złym stanie. Warto przyjrzeć się zwierzęciu przed wejściem do powozu.
• Lot balonem. Kosze często zabierają około dwudziestu pasażerów; warto sprawdzić historię bezpieczeństwa operatorów. Sabaro poleca renomowanego operatora i lot zarezerwowany na początek pobytu, aby można go było przełożyć, jeśli wiatr go odwoła.
• Jazda nocą. Jazdę nocą poza miastami należy wykluczyć: przejazdy nad Morze Czerwone, do Abydos lub do Asuanu odbywają się za dnia.

Z czym połączyć Luksor

• Rejs po Nilu. Z Asuanu do Luksoru statki płyną w dół rzeki przez około 240 km, z postojami przy świątyniach w Kom Ombo i Edfu; propozycja podróży Sabaro „Rejs po Nilu i Morze Czerwone” przeznacza na niego trzy noce.
• Abydos i Dendera. Na północy świątynię Setiego I w Abydos i świątynię Hathor w Denderze można zobaczyć w jeden dzień: około 360 km i sześć godzin jazdy tam i z powrotem.
• Morze Czerwone. Hurghada leży 282 km stąd, około 4 godzin jazdy za dnia: kilka dni na plaży po świątyniach, bez dodatkowego lotu.
• Kair. Około godziny lotu krajowego: na początku podróży Giza i Wielkie Muzeum Egipskie, potem Luksor.