Meknes en Volubilis

Twee steden, twee ommuringen

Meknes ontstond in de 11e eeuw, toen de Almoraviden er een militaire nederzetting vestigden; de stad dankt haar naam aan de Berberstam van de Meknassa. Ze werd hoofdstad onder Moulay Ismail, sultan van 1672 tot 1727 en een stichtende figuur van de Alaouitische dynastie, die nog altijd regeert. UNESCO (de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, die de werelderfgoedlijst bijhoudt) ziet in de stad “het eerste grote werk van de Alaouitische dynastie”.

De historische stad bestaat uit twee delen, elk binnen zijn eigen muren.

• De medina, compact en dicht bebouwd, is de oude stad: soeks, huizen, fondouks (oude herbergen van kooplieden), hammams en de Bou Inania-madrasa van Meknes, een religieus college dat niet moet worden verward met zijn naamgenoot in Fez.
• De keizerlijke stad, of kasbah, is die van Moulay Ismail. UNESCO beschrijft haar aan de hand van haar “lange gangen tussen hoge blinde muren”, haar paleizen, tuinen, torens en bastions, met grote open terreinen.

De wallen zijn 15 m hoog en worden doorbroken door negen monumentale poorten; binnen vindt u vijfentwintig moskeeën, tien hammams, paleizen en enorme graanschuren. De poort Bab Mansour verheft zich op het Place El Hedim; het Marokkaanse nationale toeristenbureau presenteert haar als “een van de meesterwerken van de Spaans-Moorse kunst”. Daarachter bezoekt u het mausoleum van Moulay Ismail, daarna de koninklijke graanschuren en stallen van de sultan.

Sabaro raadt aan te beginnen bij het Place El Hedim en Bab Mansour, de keizerlijke stad te doorkruisen tot aan de graanschuren en dan terug te keren naar de medina voor het Dar Jamai-museum en de soeks. Een halve dag volstaat voor het belangrijkste.

Volubilis: een Romeinse stad lezen

Volubilis was eerst een Mauretanische hoofdstad, gesticht in de 3e eeuw voor Christus; daarna werd het een belangrijke stad van de Romeinse provincie Mauretania Tingitana. Het beslaat 42 hectare aan de voet van de Jebel Zerhoun, in landbouwgebied. De omtrek volgt de Romeinse muur die in 168-169 werd gebouwd. Bijna duizend jaar onbewoond gebleven, heeft het overblijfselen van zeldzame authenticiteit bewaard: UNESCO rangschikt het onder de rijkste plaatsen van die periode in Noord-Afrika, zowel voor zijn ruïnes als voor zijn inscripties.

De plaats laat zich in twee delen lezen: in het noordoosten, op vlak terrein, een schaakbordplattegrond rond de monumentale wijk; in het zuiden en westen, op de helling, wijken op terrassen.

• Het monumentale hart: het forum, het capitool en de Boog van Caracalla, in 217 opgericht ter ere van de keizer die de inwoners het burgerrecht had verleend.
• De huizen en hun mozaïeken: het Huis van Orpheus, met Orpheus omringd door dieren en een mozaïek van negen dolfijnen; het Huis van de Werken van Hercules, waarvan tien van de twaalf werken konden worden gerestaureerd.

De stad was ook, voor korte tijd, de hoofdstad van Idris I, de stichter van de Idrisidendynastie in de 8e eeuw. Hij ligt enkele kilometers verderop begraven, in Moulay Idriss Zerhoun, een kleine heilige stad waarvan het graf het doel is van een jaarlijkse bedevaart; excursies vanuit Fez stoppen er vaak.

Het licht doet ertoe. Le Routard, de Franse reisgids, raadt aan het bezoek 's ochtends rechts en 's middags links te beginnen. Sabaro raadt het begin van de ochtend of het einde van de dag aan, wanneer het licht zachter en de hitte minder sterk is, en een gids om de overblijfselen te begrijpen.

Een dag of een nacht

Vanuit Fez ligt Meknes op ongeveer 1 uur 10 rijden, en Volubilis op een dertigtal kilometer van Meknes. De klassieke dag combineert beide, vaak met een stop in Moulay Idriss: een excursie van maximaal 6 uur vanuit Fez kunt u boeken vanaf € 89 per persoon bij Musement, en een privédag van 10 uur met Moulay Idriss vanaf € 100 per persoon bij Civitatis, beide platforms voor het boeken van activiteiten (prijzen gecontroleerd op 14 oktober 2026).

Met een nacht in Meknes wordt het programma rustiger: Volubilis aan het einde van de middag en de stad de volgende ochtend. Riad El Ma, zes kamers in de medina, met een klein dakzwembad dat in het seizoen open is, ligt op ongeveer 30 km van de plaats.

Met de trein ligt Meknes aan de lijn Tanger–Fez: ongeveer 2 uur 40 vanuit Tanger, met een overstap in Kenitra tussen de hogesnelheidstrein Al Boraq en een gewone trein. Ifrane en de Midden-Atlas liggen op 54 minuten rijden.

Het seizoen. De normalen 1991-2020 van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) voor het station van Meknes tonen een hete zomer: in juli en augustus is de gemiddelde maximumtemperatuur 34,1 °C, en de temperatuur komt ongeveer 12 dagen per maand boven 35 °C. De winter is koel en vochtig, met in januari een maximumtemperatuur van 15,8 °C en een minimumtemperatuur van 5 °C, en 6 tot 7 regendagen per maand van november tot maart. Voor Volubilis raadt Sabaro lente en herfst aan.