Oaza Siwa

Oaza inna niż wszystkie

Siwa jest najbardziej odległą z pięciu oaz Pustyni Zachodniej. Zajmuje depresję o wymiarach około 80 na 20 km, na poziomie morza lub kilka metrów poniżej, około pięćdziesięciu kilometrów od granicy z Libią. Cała jej woda pochodzi z kopalnej warstwy wodonośnej, z deszczu, który spadł dziesiątki tysięcy lat temu i nie odnawia się. Większość tej wody jest słona: stąd wielkie gorzkie jeziora, które otaczają miasto i przyciągają ptaki wędrowne.

Jej mieszkańcy to Amazigowie (Berberowie). Ich językiem ojczystym jest siwi, język berberyjski; mówią też egipskim arabskim. Ta kultura, przekazywana poprzez opowieści i święta, odróżnia Siwę od innych egipskich oaz. Egipski urząd turystyki określa ją jako oazę „miejską”: jedno prawdziwe miasto otoczone gajami palmowymi, oliwnymi i kilkoma wioskami.

Dojazd wzdłuż wybrzeża

Do Siwy dociera się drogą lądową. Standardowa trasa biegnie wzdłuż Morza Śródziemnego do Marsy Matruh, a następnie skręca na południowy zachód: około 300 km asfaltu przez pustynię bez stacji benzynowej, z jedną kawiarnią w połowie drogi. Należy liczyć około 4 godzin z Marsy Matruh i długi dzień z Kairu lub Aleksandrii.

Droga łącząca Siwę z oazą Baharija jest zamknięta przez wojsko. Podróż łącząca Siwę z Białą Pustynią prowadzi więc okrężną drogą przez Kair i wybrzeże: taki wybór przyjęto w dziewięciodniowym pomyśle na podróż Sabaro, który umieszcza między nimi Gizę i Aleksandrię. Zalecenie Państwa ministerstwa dla miasta i jego dróg podaje tabela „Porady dla podróżnych” na tej stronie.

Sabaro zaleca wyruszenie wcześnie i pokonanie trasy za dnia: jazdę nocą poza miastami i miejscami turystycznymi należy wykluczyć. Na drodze należy spodziewać się policyjnych punktów kontrolnych; warto mieć paszport pod ręką.

Co najmniej trzy noce

Droga jest długa; trzy noce na miejscu to minimum, by była warta zachodu. Możliwy plan:

• Miasto i twierdza Shali. Stare ufortyfikowane miasteczko, liczące około ośmiu wieków, zbudowano z kershefu, mieszanki słonej gliny i kamienia, która twardnieje podczas schnięcia i izoluje od upału. Pozostało sercem Siwy do lat 20. XX wieku. Jego renowację, sfinansowaną głównie przez Unię Europejską (około 600 000 euro), zainaugurowano pod koniec 2020 roku wraz z renowacją meczetu w Aghurmi, który Ministerstwo Turystyki i Starożytności przedstawia jako najstarszy meczet z surowej cegły w Afryce.
• Świątynia Wyroczni Amona w Aghurmi. To najważniejsze starożytne miejsce oazy. W 331 roku p.n.e. Aleksander Wielki przybył tu, by zasięgnąć rady wyroczni Amona, i wywiódł z niej prawomocność swojej władzy nad Egiptem. Nieopodal ze świątyni Umm Ubajda pozostał tylko jeden stojący mur: osmański gubernator wysadził ją w 1897 roku, by ponownie wykorzystać kamień.
• Gebel al-Mawta, „Góra Umarłych”. Wzgórze usiane grobowcami wykutymi w wapieniu, głównie z okresu ptolemejskiego i rzymskiego; grobowiec Si-Amona zachował malowane reliefy. W głównych grobowcach obowiązuje zakaz fotografowania.
• Źródła i jeziora. Łaźnia Kleopatry, naturalny basen zasilany ciepłym źródłem, jest najpopularniejszym miejscem kąpieli. Na słonych jeziorach unosi się bez wysiłku. Pod koniec dnia wyspa Fatnas, dziś połączona z brzegiem, jest zwyczajowym punktem widokowym na zachód słońca.
• Wielkie Morze Piasku. Pół dnia lub noc samochodem 4x4 (pojazdem terenowym z napędem na cztery koła) wśród wydm, aż do Bir Wahed, gorącego źródła pośród piasku, obok jeziora z zimną wodą. Te wyprawy wymagają zezwolenia, które lokalny przewodnik uzyskuje na podstawie kopii paszportu.

Gdzie się zatrzymać

Miejsce pobytu zależy od tego, jak blisko miasta chce się być:

• Adrère Amellal, u stóp dżebelu o tej samej nazwie, to najbardziej niezwykły adres: ekolodge z surowej cegły bez elektryczności, oświetlony świecami, z pełnym wyżywieniem, napojami i dwiema wycieczkami dziennie w cenie. To baza pomysłu na podróż Sabaro.
• Taziry Ecolodge, 16 km na zachód od centrum, u stóp Czerwonej Góry, kieruje się tą samą zasadą: naturalne materiały, pokoje bez elektryczności, przejażdżki konne i wyprawy samochodem 4x4.
• W mieście pensjonaty z kershefu, takie jak Shali Lodge, pozwalają dojść pieszo na targ i do twierdzy.

W obu ekolodge’ach pokoje nie mają ani klimatyzacji, ani gniazdka do naładowania telefonu: to cena ciszy i rozgwieżdżonego nieba.

Miejscowe zwyczaje

Siwa to społeczność konserwatywna. Alkoholu nie pije się publicznie, nie okazuje się też publicznie czułości, a obowiązuje strój zakrywający ramiona i nogi. Podróżujący mężczyźni unikają zaczepiania kobiet z oazy. Porusza się rowerem, wózkiem zaprzężonym w osła lub samochodem z kierowcą; cenę przejazdu wózkiem ustala się przed wyruszeniem.

Na pamiątkę: daktyle, uchodzące za najlepsze w Egipcie, oliwa z oliwek, kosze z liści palmowych i siwijskie hafty w kolorach czerwonym, pomarańczowym, zielonym i czarnym, ozdobione koralikami i muszelkami.

Pory roku i święto Siyaha

Dobry sezon trwa od listopada do marca: łagodne dni i zimne noce, w których temperatura spada zimą do około 5 °C. Od czerwca do sierpnia średnia temperatura maksymalna zbliża się do 39 °C; Adrère Amellal ogranicza wtedy obłożenie do dziesięciu pokoi.

W październiku, podczas pełni księżyca, mieszkańcy oazy zbierają się na trzy dni u stóp Gebel Dakrour na Siyaha, święto pojednania i zbioru daktyli. To święto wspólnotowe, bez biletów; dokładne dni ustala się na miejscu, niedługo przed terminem.

Granice pustyni

Na południe od Siwy od 2014 roku obowiązuje strefa zamknięta dla cywilów i pojazdów; należy jej ściśle przestrzegać pod groźbą aresztowania. Odradzane są też okolice granicy z Libią. Wycieczki na zachód i południe od oazy odbywają się więc z lokalnym przewodnikiem, który zna te ograniczenia.

Co połączyć z Siwą

• Aleksandria i El Alamein, przy drodze wzdłuż wybrzeża: miasto Aleksandra, a potem muzeum i cmentarz z czasów II wojny światowej.
• Biała Pustynia i Baharija, przez Kair: drugi wielki krajobraz Pustyni Zachodniej, z nocą pod namiotem.
• Kair i Giza, na początku lub na końcu podróży.